مهندسی فضای سبز لوتوس

طراحی، اجرا و آموزش فضای سبز

انتخاب گياهان در فضاي‌سبز

در احداث پارک و فضاي سبز سازگاري گياهان به اقليم منطقه مهم‌ترين عامل انتخاب آن‌هاست. بنابراين همواره سعي در کاربرد گياهان بومي خواهيم داشت. انتخاب گياهان بومي با توجه به پتانسيل‌هايي که در منطقه موجود مي‌باشد باعث پديد آمدن هماهنگي بين فضاي‌سبزهای تازه تاسيس و محيط طبيعي اطراف آن شده و از مقاومت گياهان نسبت به آفات، بيماري، نوع خاك منطقه و... برخوردار مي باشد. اما سخت‌ترين مرحله احداث فضاي‌سبز انتخاب گياهان برطبق نيازهاي طرح و جانمايي اصولي آن بر اساس خصوصيت ظاهري گياهان مي‌باشد که طراح بايد از وضعيت رشد گياهان و نيز شکل آنها در فصول مختلف آگاهي کامل داشته باشد تا بتواند بر اساس رنگ، بافت، شکل و... آن‌ها را جانمايي کند.

گزينش صحيح و علمي گياهان موجب افزايش زيبايي، كاهش هزينه و عمليات نگهداري آن‌ها مي‌شود و همواره عوامل مختلفي در اين انتخاب تأثيرگذار است که شامل عوامل هنري، اقليم، کشاورزي، بهداشت و... مي‌باشند. انتخاب نادرست گياهان موجب مي‌شود که اشکالاتي در زمينه‌هاي مختلف طراحي، کشت و نگهداري گياهان ايجاد شود. مواردي که در انتخاب گونه‌اي و يا عدم انتخاب گونه ديگر دخالت دارند عبارتند از:

1. گياه منتخب بايد بر اساس منظور پيشنهادي طراح باشد.

2. بتواند در شرايط طبيعي موجود نقش خود را ايفا نمايد.

3. مورد قبول کارفرما باشد.

انتخاب گياهان خاص در طرح بر پايه اصول مهندسي فضاي‌سبز صورت مي‌گيرد تا به اهداف مورد نظر برسيم. براي مثال چنانچه گياهي به منظور شکل‌دهي محوطه خارجي يا بيروني، ايجاد چهارچوب يک چشم‌انداز، سايه افکني بر روي يک پاسيو و يا پوشش ديوار انتخاب شود بايد دقت نمود که آن گياه براي اين منظور مناسب است يا نه. اگر گزينش صحيح صورت گيرد، اهداف مورد نظر طراح جهت معماري منظر محقق مي‌شود. چنانچه كاشت گياهان براي اهدافي نظير هدايت عابران در مسیر، کاهش وزش باد (بادشکن) و کاهش آلودگي محيط در نظر گرفته شده باشد عملکرد مهندسي فضاي‌سبز به حساب مي‌آيد. اگر هدف از کاشت تنها ايجاد چشم اندازي ظاهري و تنوع رنگ باشد نقش آن زيباسازي محوطه خواهد بود.

تلفيقي از علوم مختلف در فضاي‌سبز موجب انتخاب گياه جهت كاشت در سايت فضاي‌سبز مي‌شود. طراح فضاي‌سبز به هنگام مقايسه گونه‌هاي گياهي بايد معيارهاي زير را مورد توجه قرار دهد:

- مقاومت در برابر شرايط نامساعد زمستان و يا تابستان (گرما، سرما و...).

- اندازه گياه در زمان بلوغ.

- کيفيت گلدهي و يا به عبارت ديگر رنگ زيباي گل‌ها، مانند پيچ‌گليسين، ياس زرد، رز، فلوس، ارغوان و گل يخ.

- کيفيت ميوه‌دهي؛ در کيفيت ميوه‌دهي دو نكته مد نظر مي‌باشد: 1) رنگ ميوه 2) خوراکي يا سمي بودن ميوه(جهت طراحي در زمين بازي كودكان، بركه و...). مانند تاكسوس، شيرخشت، پيراكانتا، كامكوات، وليك و... .

- رنگ برگ و پوست گياه مانند پوست انجيلي و توري، رنگ برگ، عنبرالسائل و ژينكو در پاييز.

- بافت پوست و برگ‌ها مانند پوست ضخيم بلوط (در گياهان چوبي، رنگ و بافت برگ و شاخساره مهمتر از گلدهي است).

- سيستم ريشه‌دهي: جهت مقاومت در برابر انواع تنش‌هاست. سيستم ريشه‌دهي در مناطق گرم، خاک‌هاي شور و... بسيار عميق مي‌باشد. اما در مناطق پرباران و گياهاني که در اين شرايط رشد مي‌کنند ريشه‌ها کم‌عمق و سطحي مي‌باشد.

- نماي ظاهري برگها.

- هميشه‌سبز يا خزان‌دار بودن (برگ).

- وجود يا عدم وجود خار: به عنوان مثال در گياه زرشک خار مانع حرکت افراد از ميان پرچين مي‌باشد.

-گزندگي برگ: مانند گیاه گزنه.

- شکنندگي چوب مانند بيد، اكاليپتوس،سپيدار، صنوبر و افراي ابلق.

- قابليت زندگي کردن در شرايط نامساعد طبيعي: مانند کهور،  توسکا (مقاوم به شرايط غرقابي)، كونو كارپوس (مقاوم به شوري)

- نيازهاي گياه به خاک (اسيدي، قليايي، بازي و...) به عنوان مثال گياه چاي خاک اسيدي. کهور شرايط قليايي. درخت کونوکارپوس مقاوم به شوري.

- حساسيت در برابر آفات و بيماري‌ها؛ نارون حساس به سوسک، اقاقيا حساس به کنه، شمشاد پرتقالي حساس به سفيدک.

- تناوب هرس مورد نياز: هر چه دوره تناوب در هرس کوتاه‌تر باشد از لحاظ اقتصادي بصرفه نمي‌باشد.

- گياه در دسترس باشد.

- گياهان مورد نظر بايد بر اساس هزينه‌اي که جهت رسيدن به مرحله بلوغ صرف مي‌شود طبقه‌بندي و کشت شود.


منبع: خليلي، ياسر، 1388. "بررسي اصول طراحي کاشت گياهان زينتي در فضاي­ سبز"، پايان نامه دوره کارشناسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد چالوس، دانشکده کشاورزي و منابع طبيعي، گروه مهندسي فضاي­ سبز.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 14 تیر1391ساعت 17:11  توسط سید یاسر خلیلی  |