مهندسی فضای سبز لوتوس

يک مهندس فضاي‌سبز بر اساس خواسته و نياز اشخاص، مؤسسات و يا بطور کلي کارفرما، محوطه مورد نظر را طراحي مي‌نمايد. عمليات طراحي بر اساس وضعيت موجود، نظر کارفرما و قبل از کاشت گياهان انجام مي شود که در اين مرحله گياهان را بر اساس شکل، رنگ، و... در طرح مورد نظر جانمايي مي‌نمايند. بنابراين خلاقيت طراح قبل از چيدمان گياهان مورد توجه مي‌باشد. براي طراحي موفق نياز به دو عنصر تحقيق مصاحبه‌اي (نظر کارفرما) و سنجش و اندازه گيري مکان مي باشد. البته ديد هنري از عوامل اصلي طراحي است.

مراحل و فازهاي طراحي:    Design steps & phase

فاز 1؛ مسائل و مشکلات قبل از اجراي طرح:

در اين مرحله طراح به بررسي، مطالعه و پژوهش در مورد سايت مورد نظر و نيز پروژه‌هاي مشابه در نقاط ديگر

مي‌پردازد. هر رويشگاه در درجه اول تحت تاثير عوامل آب و هوايي(Climatic) ، خاكي(Edaphic) و عوامل زيستي(Biotic) قرار ميگيرد. چون طراح با موجودات زنده و گياهان سرو کار دارد. در اين ميان نقش عوامل فيزيوگرافيك (عوارض طبيعي، جهت، دامنه، ارتفاع از سطح دريا و ميزان شيب) نيز مشهود است.و چنانچه نقش عوامل انساني را هم در نظر بگيريم، كار طراحي تسهيل خواهد شد. کيفيت و وسعت اطلاعات جمع آوري شده در اين بخش جهت تجزيه و تحليل و نيز تصميمات آينده تاثير مستقيم دارد.

فاز اول شامل چندين مرحله مي باشد:

1- در مرحله اول طراحي بر اساس نظرات کارفرما، اهداف ويژه طرح و تحقيقات اوليه انجام مي‌شود. به عنوان مثال اگر کارفرمايي براي طراحي سايت مورد نظر طبيعت‌گرا باشد مي‌توان از سبک‌هاي طبيعت‌گراي طراحي مثل پارک‌هاي انگليسي، باغ‌هاي ژاپني يا باغ‌هاي صخره‌اي استفاده نمود و مطالعات را در اين زمينه متمرکز نمود.

2- ارزيابي شرايط موجود: شامل قابليت سايت براي انجام اهداف کارفرما است. اين قابليت شامل توپوگرافي، انواع مختلف روييدني‌ها (پوشش گياهي) منابع آب، وضعيت آب و هوايي، خاک، حيات وحش و...؛ بنابراين بر اساس اين اطلاعات مي توان طرحي موفق و همگام با نظرات کارفرما طراحي نمود: الف) اطلاعات فيزيکي منطقه     ب) اطلاعاتي که وضعيت زمين را در گذشته مورد تجزيه و تحليل قرار مي دهد.

اطلاعات فيزيکي و مکاني:    Physical & local information

شامل نقشه سايت به همراه تراكم جمعيت ناحيه مورد نظر، وضعيت معابر منطقه و نيز مناطقي که در زمان سيلاب‌ها به زير آب مي‌رود يا به عبارتي خط بالا آمدن آب در زمان سيلاب است، به عنوان مثال پارک ساحل کارون و نيز مکان‌هاي عمومي اطراف آن سايت هنگام سيلاب به زير آب مي‌روند و اين نشان از عدم مطالعات فيزيكي اوليه مي‌باشد.

- بررسي وضعيت توپوگرافي منطقه.

- بررسي وضعيت زمين شناسي و خاک شناسي منطقه.

- بررسي وضعيت هيدرولوژي منطقه: در اين مبحث منابع، مقدار و کيفيت آب مورد بررسي قرار مي گيرد. (جايگاه دسترسي آب، زهکشي (عمقي و سطحي).

بررسي وضعيت آب و هوايي منطقه جهت انتخاب گياهان سازگار با منطقه.

- وضعيت فيزيوگرافي و مديريت حوادث طبيعي نيز مورد بررسي قرار مي گيرد. شامل برنامه‌هاي مديريتي است که در مناطقي براي برخي حوادث طبيعي در نظر مي گيرند. مانند: زلزله، سيل، طوفان و... .

- بررسي روئيدني‌ها و گياهان موجود در منطقه: ابتدا بايد گياه يا توده گياهي موجود در سايت را از نظر موقعيت، اندازه، شکل، شرايط و استعداد طراحي مورد بررسي قرار دهيم:

الف) موقعيت را بر اساس فاصله آن‌ها با ساير برجستگي‌هايي که در نقشه ثبت شده مي‌سنجيم.

ب) اندازه؛ بر اساس وسعت تاج، قد، ارتفاع، قطر تنه و ساير خصوصيات روئيدني‌ها است: قطر تنه درختان در ارتفاع foot1 يا cm30 خاک اندازه‌گيري مي‌شود اما در درختچه‌ها قطر ساقه را در قسمت بالاي طوقه اندازه‌گيري مي‌نمايند، بيشترين مقدار ريشه در قسمت سايه‌انداز گياه مي‌باشد.

- بررسي آفات و بيماري‌هايي که مي‌توانند کشت گياهان را تهديد نمايند نيز ضروري است. بنابراين شرايط خاصي را براي هر گياه جهت طراحي در نظر مي‌گيريم که در صورت مناسب بودن شرايط منطقه با وضعيت رشد گياه اقدام به کشت و توسعه آن‌ها ‌نماييم. البته همان‌طور که گفتيم طراح گياهان موجود در سايت را هم مورد بررسي قرار داده و فقط گياهان مناسب در طراحي را انتخاب مي نمايد که اين مسأله در مورد پارک‌هاي شهري صدق مي‌نمايد اما در پارک‌هاي جنگلي همواره طراح خود را با شرايط موجود در آن اکوسيستم همراه مي سازد. در اين قسمت مطالعات ديگري نيز جهت طراحي کشت انجام مي شود، از جمله وضعيت آللو پاتي گياهان و... .

حيات وحش:    Wildlife

يکي از مهم‌ترين و اساسي‌ترين فاکتورها در طراحي پارک به‌خصوص پارک‌هاي جنگلي، موضوع حيات وحش مي

باشد و عواملي که جهت حفظ، کنترل و يا جلوگيري از انقراض آنها مي باشد بررسي مي شود.

3- قدم بعدي در طراحي شامل ارزيابي توسعه و محدوديت‌هاي پارک مي باشد. در اين مرحله سعي بر آن است که بر اساس ظرفيت سايت يا پارک، طراحي انجام شود. مي توان اهداف از قبل تهيه شده را ارزيابي نمايم که:

الف) تماماً قابليت اجرايي دارد.

ب) برخي از اهداف اوليه قابل دستيابي است.

ج) در سايت مورد نظر اهداف اوليه طراحي قابليت دسترسي ندارد و يا به عبارت ديگر اين طرح در مکان مورد نظر قابليت اجرايي ندارد.

فاز 2 تهيه نقشه اوليه:

در اين مرحله نقشه مورد نظر را بر اساس اهداف کارفرما و مطالعات انجام شده توسط گروه مهندسين مشاور ارائه مي نمايند.

فاز 3 تهيه نقشه کشت نهايي و اجراي پروژه:

در اين قسمت گياهان را بر اساس اصول هنري و ترکيب کشت گياهي در کنار هم قرار داده تا بتوانند زيبايي خاصي را به پارک ببخشند که شامل ترکيب رنگ گياهي، خزان پذيري يا هميشه سبز بودن آنها، ايجاد سايه، ايجاد شکل هاي ويژه و... .